Chuvash Bible Is Presented to Some

Chuvash Institute of Humanities celebrates the publication of the grand work they took part in , the Bible in Chuvash. On April 22 the book was presented to a cheering audience in the Chuvash Drama Theater.

The ceremony was dimmed by the absence of President of the Chuvash Republic Nikolay Fedorov, who supposedly felt insulted by the fact that the presentation of the sacred text in Chuvash was held controversially in Russian. His greeting speech was read by the Minister of Culture Roza Lizakova instead. The fact is especially salient for Nikolay Fedorov took great part in construction of many churches and temples in Chuvashia during his presidency.

The event has had vast coverage in Chuvash media. But its accuracy is doubtful. For instance, a pompous report of newspaper Hypar, published to website smi21.ru ran oddly and quite symbolically with an awkwardly flawed picture in which writer and translator Eva Lisina, sister of celebrated poet Gennady Aygi, and one of the most important contributors to the translation, is holding the book and as she's louring from under the brows her blinking eyes are blurred in a demonic looking image.

Missteps and oddities surrounding the publication of the Bible leave much room for improvement and hopefully in the future more copies of Chuvash Bible will be issued. While some will be able to enjoy the book others are afraid it will be unavailable to most of the Chuvash people (around 2 million, the overwhelming majority - Christian) as the mere 7000 copies of it won't go into stores but will only be gifted to some people.

The Russian Paratype Sans Typeface Ignores Official Chuvash Republic Type Standards

ЧĂВАШЛА? Кунта пус 

Chuvash.org: Just before New Year a happy piece of news came from Paratype company — a new typeface was produced which includes characters of all minority languages in Russian Federation. Presently only one typeface is freely distributed - PT Sans.

PT Sans is developed among others for the official federal program aimed at assembling a collection of typefaces for use by businesses, government officials in the multilingual environment.  According to the project's mission this will help spread and develop minor languages. Still in 2010 non-Russian nations face great obstacles in communicating in their languages. Every nation is coping in its own unique way. Users of Chuvash language have been trying numerous methods too: creating special fonts, mixing Cyrillic and Latin characters (present official standard in Chuvashia - CVLat blog), and some use Latin script.

The project is realized with the help of Federal Agency on Press and Mass Communications of Russia.

The typeface includes 8 fonts — 4 regular; 2 caption; 2 condensed.

In 2010 the work will be continued, PT Serif is promised to be distributed next.

Although a very neat typeface it however doesn't satisfy the standards of Chuvash Republic's Chuvash Language Comittee. 1) Ĕĕ (Latin character Ee breve) is absent. 2) Ÿÿ (another standard character) is too diverse and should be replaced by more familiar Yakovlev glyphs - Уу with hungarian diaresis.

We've managed to improve the typeface for Chuvash use. We don't own the copyright and our version is also freely distributed:

CVLat version

Paratype Sans:

PT Sans Caption:

PT Sans Narrow:

Our version is available here.

Раççей валли тунă Paratype фирмă шрифчĕ те чăваш стандарчĕсене хисеплемест

ENGLISH? Click here 

Chuvash.org: Çĕнĕ Çул умĕн Паратайп фирмăран савăнăçлă хыпар килчĕ — Раççейри халăхсен алфавичĕсене шута илекен шрифт кăларнă. Хальлĕхе пĕр шрифт кăна, вăл «ПТ Санс» (PT Sans) ятлă. Шрифт ирĕклĕ, ăна усă курнăшăн укçа тӳлемелле мар.

Ăна нумай наци пурăнакан çĕршывра халăхсен хушшинче офицциаллă тата ĕçлĕ çырусем çырма юрăхлă шрифтсен пуххине хатĕрлемелли проекта пурнăçланă май ăсталаса тунă. Проекта килĕшӳллĕн çав шрифтсемех информаци ĕмĕрĕнче националлă çыруллăхсене аталантарма тивĕç. Ку чăн ĕнтĕ — 2010 çул çывхарса пырать пулин те Раççейри вырăс мар халăхсен ку енчен пысăк чăрмавсем пур. Вăл чăрмавсене кашни халăх хăй тĕллĕн, хăй пĕлнĕ пек сирме тăрăшать. Чăваш чĕлхи анинче те мĕнле кăна тумаççĕ пулĕ — ятарлă шрифтсем хатĕрлеççĕ, латин саспаллийĕсем шутне кĕрекен пĕрешкел курăнакан саспаллисене усă кураççĕ, латинла çыракан та пур.

Проект РФ пичетпе массăллă коммуникаци агентстви пулăшнипе пурнăçланать.

Гарнитура 8 начертаниллĕ — 4 стандартли; 2 — пĕчĕк кегельлĕ набор валли тунă пысăк пропорциллĕ начертанисем; 2 — экономлă набор валли тунă хĕсĕк начертани.

2010 çулта ку ĕçе малалла тăсма шутлаççĕ — сăмахран, ПТ Сериф шрифта кăларасшăн.

Шрифтра 1) Ĕĕ (латтин напорĕнчи Чăваш чĕлхи комиссийĕ йышăннă стандартлă сас палли) çукки кÿрентерет. 2) Ÿÿ (тепĕр стандарт) сас палли те, паллах, швед чĕлхинчи пекех - хаçатсенче хăнăхнă Яковлев кÿлепипе усă курас тесен начертанине улăштармалла.

Çаксене шута илсе шрифта майлаштартăмăр - CăvašLatrămăr! Пирĕн верссй - автор прависем паллах, Паратайпăнах:

Paratype Sans:

PT Sans Caption:

PT Sans Narrow:

Пирĕн версйнне кунта уçлăр.

Ÿÿ - usal sas palli

Ÿÿ - halapsenci usal perssonaš, căvašsen nuši. :D

Sămahsen tătăšlăhĕ

Sămahsen tătăšlăhĕ cĕlhere căn usă kurănakan sămahsen jyšne palărtma maj parat'. Şak pĕlüpe cĕlhe uccepnikĕsem tună cuhne usă kurmalla. Elektronlă slovarsem, orffokraffĭ tĕrĕslevşisem tună cuhne văl tĕp, kirlĕ sămahsem şince carănsa tăma maj parat' - cĕlhen mĕn pur leksikkine ytamlassi kătkăs sataccă.
Chuvash.org'ra tătăšlăh slovarĕn temine tapratni pur - http://forum.chuvash.org/cgi-bin/ikonboard.cgi?act=ST;f=1;t=2677;hl=частотный. Căvašla tătăšlăh slovarĕsem šel pulin te şuk.
Nikkolaj Plotnikkăf chuvash.org/lib vulavăšĕn stattistĭkkipe usă kursa textsence usă kurănakan sămahsen spissăkne hatĕrlenĕ. Ci cas tĕl pulakansem:

те=22961
та=17218
вăл=9384
пек=6970
пĕр=5922
мар=5689
ха=5370
и=4786
çине=4702
ăна=4339
мĕн=3671
çук=3357
вара=3069
ун=3024
тесе=2965
çеç=2939
Вăл=2793
çав=2706
хăй=2630
ĕнтĕ=2544
эпĕ=2500
çын=2484
терĕ=2385
пур=2365
ши=2344
Анчах=2261 

çинчен=2189  ...
Malalla ci intteresli - japala, ĕş-hĕl jacĕsen tĕrlĕ formisem kajaşşĕ. Kašni formă - pĕr sămah.
Ku, pallah, tătăšlăh slovarne tună cuhnĕ usă kurmalli pitĕ matterial. Ăna tĕplĕn tĕpcemelle.

Ep sana juratap

Šupaškarta «Juratu alleji» pur. Şamrak măšărsem unta tuj kunĕnce şüreşşĕ, avlă purnăş puşlamăšne ujavlaşşĕ. Atăl hĕrrince vyrnaşnă şak allajăn parappecĕsem, pessetkisem kašni kun tenĕ pekeh şĕnĕ juratu şyrăvĕsempe «ilemleneşşĕ». Ancah căvaš respuplikkince purănaşşĕ pulin te, juratuşăsem căvašla şyrnine kurajmastăr - căvaš cĕlhi juratu cĕlhi mar pulĕ, je vantalisăm tujămĕsem căvašsene pălhatmaşşĕ.

Ancah şak şyru šuhăšăra ulăštarĕ. Hăj kaccăna juratni şincen căvašlah şyrnă. Mattur? Kalama jyvăr. Ancah căvaš cĕlhišĕn ku şapah pĕlterĕšlĕ.

Ģĕрпÿ хули

Ăşta-ši văl, asamlă Ģĕрпÿ хули?

Căvaš respuplikkince Unicode pallisen stantarcĕ pur pulin te, uccittĕlsem škulacisene tĕrĕs sas pallisempe şyrma vĕrentejmeşşĕ kurănat', je al sulaşşĕ, jănăša türletmeşşĕ. 6-mĕš klas hĕracin kalavĕ kirlĕ mar şĕrte kulăšla pulsa tănă. Hănăhman japalana türeh ănlansa ilme te jyvăr.

Pĕtĕm texcĕ

Cip-ciper căvaš tekstne jut sas pallisem kereşşĕ

Тăх, тăнитух, бах,чиртен курăк тесе калатăн çеç, сан асаннӳ сывалĕ.

Tĕlĕnmelle japala. Texcĕ jurallă tasa căvaš cĕlhipe şyrnă pulin te un ăšne jut sassa jurijeh kĕrtse lartnă tejĕn. Şyravşă vyrăslah šuhăšlat' pulas. «Бах!» meštomettĭ căvaš cĕlhince şuk, unăn căvašla ekvivalencĕ: kĕrĕs! «Тăх, тăнитух, бах» şavrănăš şyravşă šuhăšlasa kălarnăsker. бахне пах е вах-па ылмаштарма пулнă. Анчах темшĕн-çке вырăс чăваш чĕлхине кунта та çĕнсе хунă?

Orhonla şyrakan sajt

http://bilgitay.net/orhun/index.php sajtra Lattin sas pallisempe şyrnă texta Kăvak Tĕrĕksen (Ğöktürk) Orhon şyrăvne kuşarma pulat'. 3 rešim pur: "Kurallı Orhun" (Jĕrkellĕ Orhon), "Kuralsız Orhun" (Irĕklĕ Orhon), tata "Yeni Orhun" (Şĕnĕ Orhun).

Orhon şyrăvĕ, ĕlĕkhi căvaš şyrăvĕ pekeh numaj sas pallillĕ. Sas palli usă kuras jĕrkisem te pitĕ numaj pulni te ăna kătkăslatat'. Numajăše as tumaşşĕ pulĕ, ancah avalhi Kăvak Tĕrĕksen şyrăvĕsence hal'hi tĕrĕk cĕlhisempe mar, Căvaš cĕlhipe pĕrpeklĕh tupănat'. Vĕsencen pĕri - ĕlĕkhi Orhonsem hal'hi Căvašla V-na palărtni. Ytti tĕrĕk cĕlhisence văl O, Ö, U, Ü pulsa tănă - pirĕn cĕlhere kăna V pek syhlansa julnă. Prokrammăna şyrakansem un pirki šutlaman, şavănpa Viktor sămaha Orhhon şyravşi iktor pek kătartat'. Cănnipe UIKTOR pekreh şyrmalla. Telat Tekinăn Orhon Yazıtları kĕnekince văl jĕrkesene lajăh şyrsa kătartnă.

Şak pĕcĕk şitmenlĕhsĕr puşne sajtpa usă kurma pitĕ inttereslĕ. Ytti kătkăs jerkisene prokramşăsem lajăh păhăntarnă. Tĕslĕh kătartnă texta Orhonla şyrtarsan "Jĕrkellĕ", "Jĕrkesĕr", "Şĕnĕ" şyrusen rasnalăhĕ lajăh kurănat'. Pallah, Jĕrkellĕ Orhon texcĕ numaj kĕskereh.

Turkic World Forum

http://turkicworld.forumieren.com/forum.htm

It's another Turkish forum, but the discussions are held mostly in English. We may say this is a project of global village. There is a Chuvashia section in which you can learn more about the Chuvash, our language and culture.

Chuvash Language Comittee

In March 2009 Chuvash Language Comittee held it's first session after a long while of complete inaction. The newly established comittee will advise the political establishment on ways to develop the Chuvash language, standardize it, bring it up to date. The members of the comittee are responsible for adavncement of the Chuvash language.

The first decree concerns the standardization of Chuvash encoding for use in the electronic media. It orders the Unicode symbols Latin Ăă (A Breve), Ĕĕ (E Breve), Çç (C with Cedilla), Ÿÿ (Y diaresis) to be used for corresponding letters of the Chuvash Alphabet. Unicode has similar Cyrillic characters, but the latter ones have rarely been used by the Chuvash. Besides, using Cyrillic characters would mean creating special fonts, while the Latin equivalents are available in most of the standard fonts worldwide. A special Chuvash keyboard layout with these characters for PC is available from the site of the comittee @ http://commission.chv.su/node/17. Also try Mercen Raşşej, an alternative to the official one - available @ http://sites.google.com/site/mercen77/

Căvaš Cĕlhi Komissĭjĕ (Чăваш чĕлхи комиссийĕ)

2009 şulhi Pušăn 12-mĕšĕncen puşlasa Căvaš Respuplĭkkince tin Căvaš Cĕlhi komissĭjĕ puhănsa laru irtternĕ.

2004 şulhi Căvaš Ministărĕsen kapinecĕn postanovlenijĕpe kilĕšüllĕn Komissĭ Căvaš cĕlhine malalla atalantarma tata lajăhlantarma tivĕşlĕ. Vĕsem căvaš cĕlhi şincen infformazzĭ puhsa tiškereşşĕ, litterattură normisene şirĕpleteşşĕ, cĕlhene upras, tĕpces kultturăna üstereşşĕ.

Şak kătartusem üsmesen kama ajăplamalline te komissĭ sajcĕn jyšănăvĕsene păhsa pĕlme pulat'.

Komissĭ jyšne pallă cinovnĭksempe, tĕpcevşĕsempe, haşat-šurnal ĕşcenĕsem kĕreşşĕ. Komissi ĕşne ikĕ ministerstvă (Vĕrentüpe şamrăksen, Kultturăpa nazzĭ yjtăvesen) jĕrkelese tărat'.

Halăh komissĭ ussine pĕlseh kajmast'. Komissĭ jyšănăvĕsencen pallărahhi «patšalăh» sămaha «государство» vyrănne şirĕpletessi.

Per jencen komissĭ şĕnĕren puhănni savănăşlă hypar, ancah tepĕr jencen komissĭ temişe şul al ussa larnă hyşşăn puştarănnin usaltarah săltavĕ anttĭmonoppolĭ komittecĕ Cĕlhe komissĭn ĕşne hurlasa šalăpă panipe şyhănnă teken sas-hura şüret.

Pirĕnšen 2009-mĕš şulhi pĕrremĕš larăvĕ şavah palărmalla pulăm. Şüllĕ patšalăh šăjĕnce infformazzĭpe kommunikkazzĭ tehnolokĭjĕsence pĕreškel căvašla šriftsempe usă kumalline purnăşlas puşarupa kilĕšüllĕn «Unicode»ăн стандартне кĕрекен латтинла Ăă, Ĕĕ, Çç, Ÿÿ sas pallisempe usă kurmalline sĕnnĕ.

Ÿÿ sas pallin šăpi pire kăšt humhantarat', ancah pirĕn sajsence Căvaš cĕlhine vyrăsla şyrnă cuhne hamăr ta Ÿÿ-pe usă kuratpăr. Căn-căn Venkărla Tiaresislă Ӳӳ. Ku ci şămăl variant. Ÿÿ sajra usă kurănat', pysăk Ÿ puššeh te. Ancah haşat-šurnal kălarnă şĕrte tiaresislă Yy (Ÿÿ) hănăhman japala. Şavănpa stantartlă šriftsence Ÿÿ sas pallin săn-săpatne kăšt ulăštarmalla. Ku yjtăva tatsa parassipe komissĭ jyšănu, hušu, je sĕnü kălarman-ha.

Şites laru kĕrkunne pulĕ. Epir cătămsărrăn sănasa tăratpăr. Sajt tusa halăha şyvăhrah pulni pitĕ usăllă. Unšăn Căvah halăh sajcĕn huşine Nikkolaj Plottnikkăfa tav tumalla. Şites şulsence căvaš cĕlhi atalanmansan kama ajăplamalline te malalla pallăpăr. Halăh tarşisem tepĕr hut tarsa an pĕtcĕr kăna.

CVLat sajtne şĕnetü kĕtet

Ülĕm CVLat tulašĕ kăšt ülšănĕ. Văjlărah, hastartarah sănlă kurănĕ.

http://cavashlat.googlepages.com/CVLat.html

Mercen - Căvašla sarăm şĕnetĕvĕ

Mercenĕn tulašĕ ulšăncĕ, šalašĕ te kăšt majlašăncĕ.

Şĕnĕ Mercen77t (tĕnce verssĭje), Mercen11r (Raşşej verssĭjĕ) sarămpa Căvaš sas pallisene «PC»pe ĕşleken «Unicode» kotlăhne tĕpe hursa tună hal'hi temĕnle prok̆rammăpa ta kălarma pulat'.

Ujrămah văl căvăš haşacĕsen proisvotsvine şĕnetes ĕşre usăllă pulĕ.

Mercenĕn tĕp şĕnĕlĕhĕ «vilĕ» puskăcsem hušni.

Ĕlĕkhi picet maššinkkisempe ĕşlenĕ cuh, «vilĕ» puskăcsene pusnipe hut şine «diacritic» pallisem tuhnă: ă, ĕ, ĭ, ö tărrisem tata yttisem te. Şites sas palli tiakrittikă tĕlĕnceh şapănnă. Şav tehnolokĭ kompjuttĕr klavine te kuşnă. Unpa Ispanla, Franzzusla ytti tiakrittikkă pur cĕlhelle şyrnă cuhne usă kuraşşĕ. Maltan tiakrittikă puskăcne pusaşşĕ - ekrana nim tuhmast', untan tĕp sas palli puskăcne - ekrana tiakrittikkăllă sas palli tuhat'. Mercen 11r, tata 77t sarămsem şav şĕnĕlĕhpe tuhrĕş. Pĕtĕm šlepke-hüre 77t - «/», 11r - «.» puskăc urlă tuhat'.

Mercen sajcĕ

Căvašla Akzent

Căvaš puplevĕ juta mĕnle iltĕnni şincen malalla matterjal puhatpăr. Kunta tepĕr tialok. Căvaš akzencĕncen tărăhlakan căvašsem sămah puşlamăšĕnce Б-pa П-na tĕrĕs kalama pultarajmannine palărtat'. Cănah, pirĕn cĕlhere /b/ sasă pekki pitĕ numaj iltĕnet, ancah epir ăna /p/ pek iltetpĕr. Şavănpa ПОНЯТНО sămaha ta căvašsem sismesĕr БОНЯТНО tese kalaşşĕ. 

Căvaš cĕlhine cĕrteken palăk

Šupaškar salifne 2008-mĕš şulhi şu ujăhĕnce vyrnaştarnă palăk turissene hăjne hypašlattarnisĕr puşne căvašsene căvašla şyrma cĕnet pulmalla. Šupăškarta haliccen nihăš stena şince căvašla şyrnine kurma pulmastcĕ - căvašsem şyrsan ta vyrăslaccĕ. Pallah, unaškal varvărla hătlanmanni pirĕn yrĕ jenĕ pekcĕ, ancah şak şyrăva kursan temšĕn savănas kilcĕ. Epĕ stenasem şince şyrnine tirkese kajmastăp - şynnăn rejakzĭne hiseplemelle pek, usal sămahsem şyrmasan mĕn japăhhi pultăr. Şapah, ten, şak viş sămaha vyrăsla şyrsan sivĕnnĕ pulăttăm. Ancah kăna căvašla pĕr jănăšsăr şyrnă-şke! Hurănvarĕnci ahal' şynsemeh. Şülte larakan şynsem vara uram jacĕsene offizzjallă šajra ta tĕrĕs şyrma pĕlmeşşĕ: Ярославль урамĕ, Хевеш урамĕ вырăнне Ярославский урамĕ, Хевешский урамĕ - huta pĕlmen pek uhmahlanaşşĕ. 

Pallah, şyrăva şites văhătra, asănmalăh tatsa ilnĕ pallăna saplĕş. Salifăn kašni kĕtessince «Kunta Vaşşa pulnă» tenine kĕtmelle!

Căvašla akzent

Kunta căvaš cĕlhin pitĕ hăjnejevĕr pulămne palărtsa hună: /p/ fonemăn sinttakăm ăšĕnce janravlăn iltĕnni. Tujat' jut hălhi. Ancah janravlă ş'na şyvăh sasă vyrăs cĕlhince şukkipe /ɕ/ sasăn şavnaškalah ujrămlăhne, pallah, sismen. Vyrăsla transkripzilesen «Mamma Mia бошлитте жещпель» pulmalla pek. Kăna kulakan pallah tujajmast' - cĕlhere pĕr-pĕr fonemă purpa şukki pĕlterĕšlĕ.

CVLat'ăn parasitle ĕşĕ :)

Pirĕn stantart majĕpen sarălma tytăncĕ. Kukăl'ra malalla Chuvash vyrănne Cuvash şyrsan ta Căvash tupănat' :). CăvašLat Kanašĕ hăj ku japalapa hătlanman. Intternet epir purrine siset.
"Chuvash" tesen tata Pălhar sajcĕsem tuhaşşĕ (Chuvash pălhrlaran "iltetĕn" "чуешь" tese kuşat'). Halĕ "Cuvash" tesen Makketon sajcĕsem tuhaşşĕ :D.

/ʨ/ sassa C pek palărtn ujrămah Turania.com sajta hutšănakansene kilĕšet pulmalla.

Ramsaj Latt'ynizzi

Ramzaj: Per kalasan haçat "Avan-i" superhaçatche!Epe vulană "Avan-i" haçatne. Latinizepe çirma chăvashla pit lajah.Epĕ 20 çulta pur ham dnevnikre latinizepe chavashla çiratap.
Turzinche pultam unta turkala çirnine pit lajah vulasa pulat tata anlansa.(Chavashla "sĕt"-turkala "sĕt" ,"hăjar"(chăvash)="hăjar"(turka)..tata numaj samahsem..
Kunta president ajapla mar latinize kuçma -halah hater mar.Chavash halahne anlantarmala.
"Avan-i" haçata çeneren uçmala..latinla çirchăr!!Epe permesh podpiska çiranatap.
Hĕrlĕpe tupăšullă vyrănsene palărtnă.

CVLat'pa tanlashtaru - numajăšĕ pĕr pek, şavănpa ujrăm pajĕsene kăna asărhatpăr:

CVLa - Ramsaj

Ă - ă, a (halah, lajah, Chavash, anlansa); C - ch (Chavash, çirchăr); Ĕ - e (hater, çeneren);
J - j (lajah, numaj); Ş/SJ - ç (çirchăr); Š/SH - sh (Chavashla); Ü - ?; Y - i (çirchăr); Z - z (latinizepe, Turzinche).

Tupăšullă vyrănsem:
Ramsaj şyrura căvaš cĕlhinci vărăm hupă sasăsene kĕskisencen ujărmast': superhaçatche "suppĕrhaşatcĕ", Latinizepe "Lattinizzĕpe", Turzinche "Turzzince", turkala "turkkălla*". Căvaš cĕlhin tepĕr ujrămah pĕlterĕšlĕ tytămne te şyruşă păhănman, ă-pa a, ĕ-pe e sasăsene ujărsa palărtmanni sămah ănlavne jyvărlatat', numaj cuhne šlepke lartsa je lartmasăr şyrni kăna sămaha tĕrĕs ănlansa ilme maj parat': anlantarmala - "ănlantarmalla" je "anlantarmalla"?
Y sassa palărtma ujrăm pallă şukkă sinkarmonisăm jăline păsat'. D şyrassi vyrănsăr: president "presitent".
_________
*-lla (turkkălla, ănlantarmalla) -la affĭxĕn fonettĭkle varijancĕ, ăna 20-mĕš ĕmĕr puşlamăšĕnce -lla tese normălană. turkkăla, ănlantarmala - teni jănăš mar pulin te, normălla cĕlhemĕre nikĕslekensene suma susa tratizzĭlle şyrar. Şyruran pupleve te -lla kuşsa sarălnă.

CVLat şincen Franzzusla

Căvaš cĕlhin lattinle varijantne pirĕn CVLat şincen pĕlse şyrnă. Epir cănnipeh stantartlanatpăr. :)

http://projetbabel.org/forum/viewtopic.php?p=124266

«

guillaume
Animateur


Inscrit le: 14 déc 2005
Messages: 894
Lieu: Istanbul, natif du Québec

écrit le vendredi 23 nov 07, 15:41
Alphabet latin du tchouvache > Çuvaş Latin Alfabesi Aa Ăă Cc Ee Ĕĕ Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Pp Rr Ss Şş Tt Uu Üü Vv Yy Ff Oo Öö Šš Sh Xx Zz Ĭĭ A Ă Că E Ĕ Hă I Jă Kă Lă Mă Nă Pă Ră Să Şă Tă U Ü Vă Y Fă Oo Öö Shă Shă Ksă Ză Kĕske ĭ a (a) ç e (e) h i y k l m n p r s ş t u ü v ı f o ö ş ş ks ts (i) J'ai recopié avec en deuxième ligne le nom de la lettre, et en troisième ligne l'équivalent en turc. Les ă / (a), ĕ / (e) et ĭ / (i) sont des voyelles courtes. Les consonnes ş [ɕ] et š [ʂ] semblent toutes deux légèrement différentes du ş [ʃ] turc, de même pour le c [ʨ] qui est sans doute légèrement différent du ç [tʃ]turc.

»

C sas palli: [k] ~ [ʨ]

Căvaš cĕlhinci [ʨ] sasă /t/ fonemăn kăna mar, /k/ fonemăn alloffonĕ pulma pultarnă ikken. Turkmenle cĕrĕpe kirppi teşşĕ. Turkmenle [k] şemşelse (palattăllansa) căvašla vĕrse kalakan [ʨ] pulsa tărat'. Kunaškal pulăva ytti hăšpĕr cĕlhesence te sănama pulat': tĕsl. avalhi akălcanla cild /k'ild/ > child /tʃaɪld/.
Ku alffavitămăršăn pĕlterĕšlĕ japala, mĕnšĕn tesen şak tĕslĕh urlă epir C sas palline unăn căn-căn /k/ pĕlterĕšĕpe şyhăntarajatpăr, turkkălla Ç-C=pĕlterĕšpe kăna mar. Şav hušărah ku «otkryttĭ» ettimolăkşăsem tirkeken «tĕrĕkle Kemik - căvašla Šămă» pulăva şirĕpletse parat'. Eppin, turkkălla "Kanat" ta căvašla "Şunatpa" assipil'azzĭ urlă şyhănajnă. Căvašla "cĕre" Franzzusla "cour", Nimĕşle "Herz", Akălcanla "heart" sămahsempe assipil'azzĭ urlă şyhănni te kuş kĕret (Vyrăsla "сердце"pe tanlaštarsan puššeh te).

Ükercĕkre: http://www.turkmenler.org/turkmen/arhiw/yazuw/yazuw.php

Pĕtü Jyhravşisene Ĕnenes Mar

Салам: Анчахрах эп Викинче чĕлхесем çинчен вуларăм. Чунра тăвăр. Мĕн чухлĕ чĕлхе пĕтес тĕле çитнĕ. Хăруш... Нивушлĕ пире çав шăпах пырса çапать?

Хушшăмăрта калаçсан, чĕлхемĕрпе калаçма, çырма ыйтсан пĕтмĕпĕр. çапах паянхи християн тĕнчи Папĕл халапĕпе хавхаланса, Турă чĕлхене тепре салатса яраять-ши, яраймасть-ши тесе пурăнать. Чĕлхе вăл усал хатĕр, вăл пур енчен сырса илекен ырăлăхран, уçăлăхран, тÿрĕлĕхрен, тăрăлăхран сыхлать, сăваплă вăрттăнлăх вучĕн шухăшĕ вăл чĕлхе. Чăвашла калаçни вăл пурне те хирĕç - акăлчана та, вырăса та, киттая та, туркка та, пăлхара та, тутара та - халсăр, хавхасăр халăхăн чĕлхи çухалех вара. Эпир вĕсене пĕртте хирĕç мар вĕт паян, пулаймастпӑр та - европпăлла икĕпитлĕхе чухламалла, вĕренмелле, витĕр курмалла - вара шанăç пулĕ.

Чĕлхе пулмалла ĕлккен - илĕртÿллĕ хĕр çăварĕнчен йăкăш тухса хут-çине тĕрлĕ тĕспе, мрамăр чул çине якатса ылтăнпа çырăнмалла. Тем пек ултавлă пулин те тулашĕ, çирĕп тулашсăр нимĕнле (чи ырри пулин те) шалаш сыхланса юлмĕ. Чĕлхемĕр хăтлаттăр, хăтартăр, пуянлаттăр, чĕрттĕр, явапсăрлаттăр, ирĕклеттĕр.

Ş S Š

Şülereh căvaš cĕlhin sasălla tytămĕn pĕr irĕkĕ. Şav irĕke păhăntarsa kĕsketnĕ CVLat ş-na sj pek, š-na sh pek şyrmalla. Pĕtĕşĕvĕn tĕp sassi -/s/ - ikkĕlense kalannine şyrura tĕp sasă palline ikkĕletnipe <ss> kătartmalla. Vara vulakana purte ănlanullă.
Puplevre ş, š šavsem s-pa pĕtĕşnĕ cuh julaškin pahalăhne ulăštarsaraşşĕ - ş+s = /şş/, š+s = /šš/. CVLa kĕsken, hăvărttăn şyrnă cuhne cĕlhen morffolokĭ tytămne mar, puplev tytămne kătartsan lajăhrah.
Vara:

Tulli CVLa: uşă Kĕske CVLa: usjo, usj, usja'
Tulli CVLa: ăšă Kĕske CVLa: osho, sh, a'sha'

kuş+sa Tulli CVLa: kuşsa Kĕske CVLa: kussja, kusjsa

huš+sa Tulli CVLa: hušsa Kĕske CVLa: hussha, hushsa

Cĕlhemĕrte СХ, СЙ tulli pĕtĕşüsem şukpa pĕreh, vĕsene hirĕş irĕk pur. Malalli tĕslĕhsene astusa tămalla şeş:

kesje - Virjalla: kăsi - Kĕske CVLa: kesie
ăs-hakăl Kĕske CVLa: oskakol, a'skaka'l

CVLa tulli şyrnă cuhne cĕlhemĕrĕn şak irĕkĕ şincen vĕşĕm asiltermelle. Căvašsem pajanhi kun /sh/ teme pultarin, şyrura sk şyrmalla.

вр. схема - cv. skemă

Căvaš Cĕlhin Sasălăh Tĕsĕlĕ

aăeĕyiuüoö
vmnlrj
ptcşsšhk

a - e

ă - ĕ
y - i
u - ü
o - ö

v - o, u, ö, ü
0 > u

v, m - p
n - t, c
l - c, ş
r - s, š
j - h, k

a - e: jantaš - jenteš
ă - ĕ: păr - pĕr, sătăr - sĕtĕr
y - i: şyn, şyr
u - ü:
o - ö:

v - o: yvăn - jon, yvăt - ut, hăvăl - hool, hĕvel - höel. Virjal kalaşăvĕn ujrămlăhĕsem.
o - u: totă, tută > tută; ot, ut > ut. Virjal kalaşăvĕnce u-pa o sămah pĕlterĕhne ulăštaraşşĕ.

v, m - p:
n - t, c:
l - c, ş: alăk - tr. eşik
r - s, š: hĕr - tr. kĭz
j - k, h: jun - tr. kan

Pcik Vit'o

Š pătărmahĕsem

Š sas palli Ş-pa pătrašănma pultarat', CVLatnă şyrulăh jĕrkine pelmen căvašsem ujrămlăha türeh tujsa ilejmeşşĕ.

Eppin, CVLata hănăhtarnă cuh ŞSŠ şince ujrămah carănsa tămalla.
Ăna şapla ănlanmalla:

cĕlhe türcĕ
maltan kajalla kuşat',
ajaltan şülelle hăparat'

ŞSŠ

Михаил Скворцов. Чувашско-русский словарь

Михаил Скворцов редакциленĕ чăвашла-вырăсла словарĕн 27 пин ытла сăмахĕнчен 32 проценчĕ вырăсла.

М. Р. Федотов - Этимологический словарь чувашского языка

Монументальный труд Федотова для русских читателей побалует всех русских шовинистов...


Про чувашский язык и даже русскими буквами. WOW!

Căvashsen «HLA» kenĕsem ][ HLA genes in the Chuvashian population

HLA alleles have been determined for the first time in individuals from the Chuvashian population by DNA typing and sequencing. HLA-A, -B, -DR, and -DQ allele frequencies and extended haplotypes have also been determined, and the results compared to those for Central Europeans, Siberians and other Asians, Caucasians, Middle Easterners, and Mediterranean peoples. Genetic distances, neighbor-joining dendrograms, and correspondence analysis have been performed. Present-day Chuvash speak an Altaic-Turkic language and are genetically related to Caucasians (Georgians), Mediterraneans, and Middle Easterners, and not only to Central or Northern Europeans; Chuvash contain little indications of Central Asian-Altaic gene flow. Thus, present-day Chuvash who speak an Altaic-Turkic language are probably more closely related to ancient Mesopotamian-Hittites and northern European populations than to central Asia-Altaic people.

«DNK» t'yplatăvĕ tata sekvenzzĭlevĕpe (kartalăvĕ, vĕşe-vĕşĕnletĕvĕ) usă kursa Căvash ăracĕn HLA allelĕsene pirvajhi hut palărtnă. «HLA-A, -B, -DR, -DQ» allelĕsen tătăshlăhĕpe vărăm haplot'ypĕsene te palărtnă; resultatsene Vătam Jevroppă, Şĕpĕr tata ytti Asijat (Monkol), Kapkas, Vătam Hĕveltuhăş tata Vătaşĕr şynnisen kătartăvĕpe tanlashtarnă. Kenett'ăkkălla inşet, kürshĕ halăhpa hutshănassin «dendro»-krammi, shajlashu analĭsne tună. Pajanhi Căvashsem Alttajla-Tĕrĕkle cĕlhepe kalaşaşşĕ; ăkenă pĕlĕvĕ tĕlĕshĕncen vara vĕsem Vătam tata Şurşĕr Jevroppă şynnisempe kăna mar Kapkas (Kruşyn), Vătaşĕrpe Văta Hĕveltuhăş şynnisempe te tăvanlă; Căvashsen kenĕnce Vătam Asĭpe Alttajla ăken hutăshĕ şăra mar. Eppin, pajanhi Alttajla-Tĕrĕkle kalaşakan Căvashsem Asĭ-Alttaj jăhĕsencen avalhi Mesoppottamĭ-Hittit tata şurşĕr Jevroppă jăhĕsempe tăvanlărah.

Сăvashsem tata vĕsem ytti jăhsempe hutshănni: Căvash jăhĕ ci samaj Vătam Jevroppă (Ceh, Avstrĭ, Pelkĭ, Finn, Vyrăs), Vătaşĕr, Kruşyn jăhĕsempe ci şyvăh hutshănura. Şak hutshănu hajhi jăh Evroppări, Vătam Hĕveltuhăĕri (Iran, Jevrej, Livan, Ermen), Vătaşĕrti (Porttukal, Ispan, Alshyr, Franssus, Macceton) jăhsencen pulsa kanjine kătartat'; Vătam Asiren tuhnă halăh teken vĕrentĕve hirĕşlet. Căvashsene anăş Raşşejĕnci Atăl tărăhĕnce purănakan ci pysăk Slaven mar halăh tese ujărsa kătartnă.

Tepĕr jencen vara, Tĕrĕksen harpăr allelĕsempe haplot'ypĕsem (Căvashsempe pajanhi Turzzĭ jăhĕsen resulttacĕsene tanlashtarnă) Alttajla-Tĕrĕkle kalaşakan Căvashsem husshince tupănman. Kunta Turzzĭje Vătam Asiri Tĕrĕkle kul'ttură vitĕmĕ vyrănti halăhăn kenne ulăhstarmasăr şitnine shuta ilmesĕr hăvarmalla mar. Kunashkal pĕtĕmletĕve «HLA-DR-DQ» palărtkăcĕsempe usă kursa tună kürshĕlle hutshănu, shajlashu, tata kenălla inşet analĭsĕ te şirĕpletet. Turkkăsem Vătaşĕr jăhĕsempe ushkănlanaşşĕ, Căvashsencen vara inşe.

Şĕpĕr şynnisem Tuhăş sapakin tulashĕnce; vĕsem Căvashsene ken jencen şyvăh pulni kurănmast'. «Dendro»-krammă analĭsĕpe te, shajlashu analĭsĕpe te Şĕpĕri mĕnpur jăh Na-Tenle kalaşakan tata Eskimos jăhĕsempe ushkănlanat'. Căvashsempe Şĕpĕrsem husshince 30-50%-lă inşete kătartakan kenălla inşet analĭsĕ te hajhi resulttatsene şirĕpletet.

Şapah ta, Căvash kenĕnce tătăshlăh jencen havshak pulin te Uralla haplot'yp tupănnă (A*02-B*27-DRB1*0801-DQB1*0402 pajĕ tata (T) A*03-B*07-DRB1*01Ol-DQB1*0501 pajĕ); ku pulăm Căvash kenne Atăl tărăhĕnci kürshĕ jăhsem palărmalla vitĕm künine kătartat'.

Căvashsem, Polkarsem, Kapkassem, tata Pălharsem: Căvashsem avalhi 4-mĕsh ĕmĕrte kilse Atălran tuhăşra vyrnaşnă Pălharsencen tuhnă tese ĕneneşşĕ. Aslă Pălhar patshalăhĕ 5 eshkere pajlannă, tăvattămĕshĕpe Căvashsene, pillĕkmĕshpe pajanhi Polkarĭ halăhne şyhăntaraşşĕ. Hajhi tĕpcev tannăjĕsem tărăh ikĕ jăhăn kenălla nesĕllĕhĕ pat rasna. Căvashsen nesĕllĕhĕ Vătam Jevroppălla tata kăt Vătaşĕrle (Kapkasran kilet pulĕ), Polkarsen vara klassikkălla Vătaşĕrle; Polkarsem kenălla inşet analĭsĕ kătartnă kürshĕlĕh jyvăşĕnce Maccetonsempe, Iransempe ushkănlanaşşĕ; shajlashu analĭsĕ te şavnah şirĕpletet. Pălharsem Polkarĭ tărăhĕn vyrănti jăhĕsene kenăsene samaj ulăshatarmasăr Kul'ttură jencen pysăk vitĕm küni pulma pultarat'.

Căvashsen Kapakasla (Kruşynla) tata Vătam Hĕveltuhăşla nesĕllĕhĕ Căvashla ken hutăshĕnce avalhi Vătam Hĕveltuhăş, Kapkas tata Mesoppottamĭ halăhĕsen ujrămlăhĕsem purrine sisteret-tĕr. Apla pulsan, Căvashla kenăn kăntărtan-şurşĕrelle juhămĕ căn pulni şincen kalama pulat'; unccen Şurşĕr Jevroppălla je Asĭlle şyhănăva kăna palărtnă (Livshits et al. 1999a). Vătam Hĕveltuhăş, Anattolĭ, tata Kapkas halăhĕsem avalhi tĕp jăhsempe – Hittitpe Mesoppotamsempe – şyhănura tărsa tărăhăn kenălla tĕrekĕ pulni kuranat'. Tărăha ytti halăhsem tapănsa kĕni kulttură jencen palărmalla vitĕm künĕ, kenă jencen mar. Tepĕr jencen, Căvashsem Palhar eshkerĕsen tăhămĕ pulnine hajhi tĕpcev tannăjĕsempe palărtma maj şuk; malalla tata tĕpcev kirlĕ.

Antonio Arnaiz-Villena (ispanla, Anttonĭ Arnajys-Viljenă), Jorge Martinez-Laso (isp., Horhhĕ Marttinăs Lassŏ), Şĕrtme 2003
Tĕpcevpe tĕplĕnreh şak kaşă urlă pallashma pulat' (akălcanla): http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3659/is_200306/ai_n9288054

Manka Tuti: Vyrăs Hălhillĕ Căvashsem

Căvash cĕlhi Atălşi Pălharăn arkannă tĕrlĕ jăhĕsene XV ĕmĕr tĕlne pĕr halăh tusa pĕrleshternĕ. Etnokrăfsem, anttroppolăksem malpa kaj jenci căvashsen kĕpi-tumĕsence, sănĕsence ujrămlăh kuraşşĕ. Turisem te, Anatrisem te ĕlĕk-aval hăjsem husshince tĕrlĕ jăhsene pajlannine ĕnenterekensem pur. Rassă tĕlĕshĕncen te Căvashsem pĕr pek mar, julashki şulsenci kenettĭkkă tĕpcevĕsem Căvash păttince Jevrasĭn mĕn pur pysăk jăhĕsem pătrashănnine kătartaşşĕ – anăşri tĕpcevşĕsem ujrămah Căvashsem Atălşi tărăhĕnce ci rasna halăh pulnine palărtaşşĕ [?].

Rasna halăh hutăshsa pĕrleshni pallah cĕlhemĕrte te jĕr hăvarnă. Ăscahsem Căvashsen rună şyrulăhne tĕpcenĕ cuhne numaj sas palli palărtaşşĕ. Pajan epir pĕr pallăpa palărtakan sasăsene ĕlĕk temişe tĕslĕ sas pallipe şyrma pultarnă. Jevroppălla jălapala avalhi runăsene tĕpcenĕ cuhne B-P, G-K-Q, Z-Zh-Š-sene ujăraşşĕ. Căvashsem şav sasăsene kalama pultarnipe pultarmanni pallă mar.

Ilminskĭ-Ashamrĭnsem căvash sasălăhne tĕpcenĕ cuhne B-P, G-K, Zh-Sh pĕrleshterse Căvasha pitĕ pysăk parne tusa pană. XIX ĕmĕr vĕşĕnce Jevroppă cĕlheşisem Fonemă şincen shutlama tytănnă kăna, Căvashra vara fonemăsene purincen maltan tĕp-tĕrĕs palărtsa hună. Ancah, shel, Căvash cĕlhe pĕlĕvĕ vyrăsla tĕpcesren malalla irtmen. Shkulta ta pire fonettikkă vĕrentnĕ cuh janrakan p, k, t, sh, s, ş, h-sene [б, г, д, ж, з, z', ɣ] pek şyrtaraşşĕ. Ku, pallah, pirĕn cĕlheshĕn tĕrĕs mar. Pire hamăr cĕlhene vyrăsla ilttereşşĕ. Vyrăs cĕlhinci [п] – [б]-sem avalah pajlansa kajnă ănlava ulăhstarakan sasăsem (fonemăsem), Căvash cĕlhinci S-па Ş пек.

Căvash hălhi [p] tata [b] sasăsene vyrăs cĕlhi vitĕmĕpe kăna ujărakan pulcĕ. Căvash orffokraffĭjĕ «паян»-pa «баян»-a ujărat' tĕslĕhren. Akkusikkă (Iltĕnü pĕlĕvĕ) tĕlĕshĕncen vara căvash ik sămahne te pĕr pek kalat'. Kăna [p] tata [b] sasăsene avaltanah ujărma pĕleken halăh şynnisem (Ukrajyn, Vyrăs, Akălcan, Turkkă) lajăh tujaşşĕ. Căvash şynnisem Vyrăsla, je Akălcanla tem pek tasa kalaşma vĕrensen te /b, g, d…/-sene /p, k, t…/ pek kalaşşĕ.

Purnăşran ilnĕ tĕslĕhsem:

Shkulta istorĭpe ekonomikkă vĕrenteken hĕr arăm Shupashkarti vyrăslannă Căvashcĕ. Klasra numaj pulmast' Ukrajynran kuşsa kilnĕ aca purccĕ. Hajhi vĕrentekenĕmĕr ГеоГрафия, Больница vyrănne КеоКрафия, Польница teni pirki pĕr maj üpkeleshetcĕ. Epir vara, Căvashsem tata Căvashra üsnĕ Vyrăssem, şakna sismen.

Universsittetre Akălcanla sasăsene vĕrennĕ cuh vĕrentekenĕm mana /d, b, g/ sasăsene hytarsa kalanăshăn pĕrmaj vărşaccĕ. Janratsa kalama tărăshnă cuhne vara ep /ă/ sassa hushatăp tese asărhattaratcĕ. Halĕ Amerikkăra purănatăp. Akălcanla hutshănnă cuhne jaka kalaşap pulin te, hăsh pĕr cuh şav sasăsene asărhamasăr hytarsa puplenĕ cuhne ănlanajmaşşĕ.

90-mĕsh şulsence Căvash orffokraffĭne sütse javakansem numajăn pulcĕş. Avan-i haşatra Căvash cĕlhinci janrakan sasăsene b, d, g şyrtarakan lattin alffavicĕ sĕncĕş. Paris Căntăk şyravşa CVLa şyrulăh şincen pĕlsen pire te b, d, g-sene şyrma sĕncĕ. Unashkal jĕrke Căvash cĕlhishĕn jut pulnine ĕnenterme jyvăr pulmarĕ. Paris halĕ pĕlet, bdg… Căvash Alffavitne pajtasăr aslatsa jarakan şime jurăhsăr pătă. Akă tĕslĕhren –pa (-pe) affĭx. Văl kirlĕ sas pallipe junashar tănă cuhne janrasa kajat': arămpa > arămba, sasăpa > sazăba. Vara, -pa (-pe) affĭxren –pa (-pe, -ba, -be) affĭx pulsa kajat', şyrakanăn ăna şyrura tĕrĕs palărtas tenĕ cuhne ikĕ hut asărhanullă pulma tivet; sămah ănlavĕ vara p vyrănne b lartsan pĕrtte ulshănmast'. Şaplipeh, unashkal şyrulăh hal'hi hăshpĕr sămahsene slovarta ikĕ hut kĕrtmelle tăvat', sămah puşlamăsh tata vĕşĕnci sasăsem junashar sămah vitĕmĕpe janrasa kajaş-şke!: kĕneke > 1. kĕnege 2. gĕnege; şută > 1. şudă 2. ?udă; tĕttĕm > 1. tĕtĕm 2. dĕtĕm. (tĕsl: Ep kĕneke vulanipeh tĕtĕmlĕhren jămăh şuta ah! tuhajrăm. - Ebĕ gĕnege bulăšnibe dĕtĕmlĕhren ?uta duhrăm.)

Kuratăr, tăvan cĕlhemĕre jut hălhapa iltni samanana lajăh tujakan şyravşăsene căvash orffokraffĭjĕ tĕrĕs mar tese shutlassi patne ilse şiteret. Ikkĕlle ni căvash, ni vyrăs orffokraffĭ şyrakansene păvat'. Pĕr jencen, pajan haşat-shurnalta Vyrăsla şyrănakan sămahsene taşti slovara cămsa tijalektle je ĕlĕkhi sămahpa ylmashtarsa şyrma tărăshni manăşnă sămahsene cĕrtni savăntarat'; tepĕr jencen vara, epir Căvashla shuhăshlană je şyrnă cuhne slovare cămajmastpăr-şke – vyrăsla şyranakan sămahsempe usă kuras kilmennipe [?], Căvash sămahĕ şitmennipe shuhăshlav vărahlanat', hut şince kapmar kukăr-makăr pretloshenĕsem sĕtĕrĕneşşĕ.

Pire samana yjtnine tivĕştereken, ancah Căvash sănĕllĕ şyrulăh kirleh. Tăvan hălhapa iltnĕ sămahsene, tăvanlă melpeh şyrascĕ: концепци > konssepsĕ, варвар > varvăr, предприниматель > preprinimattĕl, бизнесмен > pisnĕsmen, pisnĕsşĕ, герб > kerpă, политика > polittĕk, политик > polittĕkşĕ, культура > kul'ttur, истори > istorĕ, субъективизм > supjektivlĕh, пицца > pitsă, pizză, кофе > koffĕ. Ku ănlavsem tahşanah căvash puş mimine şyrănnă. Tek tasa căvash kul'tturi şincen kalaşassi şuk. Hăsshi yrărah pek?:

1. Инçетри Лапракассинче те килти духовкăрах пицца пĕçереç, магазинран илсе кофе ĕçеç, вокзал çумĕнчи киоскра туяннă диска сиди-плеера лартса чăвашла фонограмма калаттараç.

2. Işetri Laprakassince te kilti tuhhovkkărah pizză pĕşeres, makaşynran ilse koffĕ ĕşeş, vaxal şumĕnci kijoskra tujannă tiske siti-plejĕre lartsa căvashla fonokrammă kalattaraş.

Pĕrremĕsh hutĕnce Laprakassinci şynsem vyrăs purlăhĕpe usă kurakan varvărsem, katăk şynsem pek kurănaşşĕ. Ikkĕmĕsh hutĕnci purlăha ăştan ilse kilni orffokraffĭ urlă sisĕnmest, hăjsem ĕlĕkeh hănăhnă, hăjsene majlă jat pană purlăhpa usă kurnă pek tujănat'. Epir, Laprakassisem, ku sămahsempe kulleneh usă kuratpăr, şyrura vara vyrăs jut japala pek palărtatpăr. Şak japalasen jacĕsene CăvashLatmasan căvash laprarah şĕrse pĕtĕ. Pire hamăr hălhana şyrulăh kirleh.

Абрамов В.А. доклачĕ хыççăн вара лару-тăру ытла япăхланса кайманни палăрчĕ. Малалла докладçăсем кăсăк технологисем çинчен каласа пачĕç — интертетелти сайтсем, кодлăхсемпе шрифтсем, тĕрĕс çырнине тĕрĕслемелли мел, Медиавики пирки. Çавăн пекех итлекенсем онимсем, библиографи списокĕ, литература чĕлхи, реклама, чарăнусен чăвашла ячĕсем пирки те нумай пĕлчĕç.

[Şyrulăh assi] [Varvărla Şüpĕ] [Haklav]

CăvashLat Kanashĕ CăvashLat şyrulăhĕ valli ansat sarăm tusa kălarcĕ

CăvashLat Kanashĕ «Windows» valli jatarlă ansat sarăm (rasklatkă) tusa kălarcĕ. Ăna kashni asaplanmasăr lartsa usă kurma pultarat'. Komp'juttărpa Căvashla şyrassi tatah şămallanat'. Sarăma şakăntan uşlăr: http://cavashlat.googlepages.com/BulgarianCVLat.rar

XIX ĕmĕrte Căvashlăh cĕrĕlsa atalanma, Căvashla haşatsem, kĕnekesem tuhma puşlană văhătranpah Căvashla sas pallisene picetles yjtu tărat'. Ni Konstanttinn Ivanof văhătĕnce, ni Sovett văhătĕnce, ni 90-mĕsh şulsence kashni Căvash şynni Căvashla irĕklĕ kanlĕ şyrsa-picetlessine tivĕştereken hatĕr pulman, şukkă ta. Şav yjtăva tatsa parassishĕn şunsah ĕntĕ yltăn alăllă Konstantin Ivanov hăjeh picetlemelli hatĕr shutlasa kălarat', unpa usă kurma şămălah mar pirki halăhra şav hatĕr sarălmast'.

Oktt’apăr’ revol’uzzĕjĕ hyşşăn Căvash cĕlhin hürellĕ-shlepkellĕ sas palli jyshne reformălaşşĕ—Căvash cĕlhine samaj vyrăslataşşĕ, ytlasshi sas pallisene kataşşĕ, vyrăsran urăh sas pallisem kĕrteşşĕ, haşat-kĕneke picetles ĕşe majlashtaraşşĕ. Căvash cĕlhince vyrăsran rasna 4 shlepkellĕ-hürellĕ sas palli kăna julat': «ă», «ĕ», «c,», «ÿ». Ujrămlăhĕ shlepke tata hüre kăna pulnine kura Căvash sovett vlaşĕ Căvash cĕlhi valli jatarlă picet mashini kălarassipe malĕmĕtlenmest—văl halĕ te şuk. Căvash inttellikencijĕ stantartlă vyrăs masshinkkisempe şapsa Căvash shlepkisene ală vĕşşĕn kăna lartat’.

90-mĕsh şulsence Raşşeje anăşran harpăr kompjuttărsem kilme puşlasan halăh masshinkăpa şapma părahat', malalla purte kompjuttărpa şyraşşĕ. Samana Căvashla picetlessine reformălama yjtat'. Căvash cĕlhine sakkun tărăh atalantarma tivĕş Căvash pravittel'stvi urlă vyrtana tărăh ta şavărmast', Căvash Nazzĕ Konkresĕ Căvash sas pallijĕsencen tunsa vyrăslipe kăna usă kurma sĕnet. «Căvash cĕlhin kĕpi tăvărlanat'», Căvashlăh hăjĕn ĕncine, tăvan cĕlhine şuhatas sinkerlĕhe kĕret.

21 ĕmĕrte «Chuvash.org» Căvash sas pallijĕsene internetra, kompjuttărta pĕrpek şyrassipe ĕş tapratat'. «Chuvash.org»pa pĕrle Căvashla lattinn sas pallijĕsempe şyrma maj shyrakan CăvashLat ushkănĕ tĕvĕlenet, CăvashLat şyrulăhĕ pulsa kajat'. Lattinnşăsem hăjsen Căvashlatnă roman şyrulăhĕ tavra Kanash jĕrkelese, tĕllevĕsene, sataccisene palărtaşşĕ. CăvashLat valli jatarlă sarăm kălarni Kanashăn maltanhi ĕşĕsencen pĕri. Maltanah kanashşăsem “Ubuntu” sistemine Căvashlataşşĕ, halĕ “Windows”a ta.

«Bulgarian (CVLat)» sarămne şak adrespa uşlasa ilĕr:http://cavashlat.googlepages.com/BulgarianCVLat.rar

Ăna vyrnaştarassi pitĕ ansat. Uşlasa ilnĕ hyşşăn “setup.exe” fajla tapratăr. Lartu vĕşlensen cĕlhe hămine (jazykovaja panel') pălhar cĕlhi hushăr, şavna hushnă cuhne sistemă sire sarăm sujlama yjtĕ, - «Чувашская (CVLat)» sujlăr. Malalla CăvashLat şyrulăhĕpe şyrmashkăn Pălhar cĕlhine sujlamalla. Căvash sas pallijĕsem Syltăm Alt puskăcĕpe harăs A, E, S, U tümisene pussan tuhaşşĕ. Şak samantrah CVLat Kanashĕ “Bulgarian (CVLat)”ran ta lajăh sarăm kălarassipe ĕşlet. Hal'hi sarăma ta şites văhătra avanlatĕş, şĕnetĕş.Malalla kashni şyn Căvashla hĕn-asap tÿsmesĕr şyrajĕ, picetlejĕ.

Asărhattaru:«Bulgarian (CVLat)» sarăm «Windows» ĕşne cărmantarmast', unpa usă kurma nijeple hărushlăh ta şuk. Sarăm «Unicode» pur kashni programmăra ĕşleme tivĕş. «Unicode» kotirovkki şuk şĕrte Căvash sas pallijĕsem kirlĕ pek tuhmasan pultaraşşĕ.